Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Kanada Başbakanı Mark Carney’nin kabulüyle gerçekleşen temaslarda, iki ülke arasında Savunma Sektörü Ortaklıkları Mutabakat Zaptı resmen imzalandı. Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı ile Kanada Küresel İlişkiler Bakanlığı (Dışişleri Bakanlığı) arasında yürütülen bu süreç, ikili ilişkileri stratejik ortaklık seviyesine taşıdı. Bir Kanada başbakanının Türkiye’ye yaptığı bu ilk ikili ziyaret kapsamında savunma, hava ulaştırma ve enerji başlıklarında toplam üç anlaşma hayata geçirildi.
Türkiye-Kanada Savunma Sanayii Mutabakat Zaptı ve Stratejik Adımlar
Liderlerin baş başa ve heyetler arası görüşmelerinin ardından düzenlenen ortak basın toplantısında iki ülke arasındaki ticaret hacminin son yıllarda yüzde 50 oranında artış gösterdiği vurgulandı. Kanada Başbakanı Mark Carney, Türkiye’nin NATO’nun ikinci en büyük silahlı kuvvetine ve yenilikçi bir savunma sanayiine sahip olduğunu belirterek ülkeyi istisnai bir ortak şeklinde nitelendirdi.
Taraflar arasında ticaret ve yatırımlar, enerji, savunma ve güvenlik ile halklar arası ilişkileri kapsayan 3 yıllık eylem planı üzerinde mutabık kalındı. Ekonomik bağları güçlendirmek adına serbest ticaret anlaşması müzakerelerinin başlatılması kararlaştırılırken, Kanada’nın 2027 yılında Türkiye’ye bir ticaret heyeti göndermesi planlanmaktadır. İmzalanan bu çerçeve anlaşma, iki ülkenin şirketlerini bir araya getirerek yeni istihdam ve ihracat olanakları sunmayı hedeflemektedir.
| Süreç ve Parametre | Detay ve Tarihsel Veriler |
|---|---|
| Ziyaret ve Anlaşma Tarihi | 22-23 Ekim 2026 |
| İmzalayan Taraf Kurumlar | SSB ve Kanada Küresel İlişkiler / Dışişleri Bakanlığı |
| İkili Ticaret Hacmi Artışı | Son dönemde %50 artış |
| Geçmiş İhracat Kısıtlamaları | 2019-2020 dönemi |
| Kısıtlamaların Kaldırılması | Ocak 2024 |
| Planlanan Ticaret Heyeti Ziyareti | 2027 |
İhracat Kısıtlamalarının Kaldırılması ve Lojistik Altyapıdaki Dönüşüm
İki ülke arasındaki savunma tedarik süreçleri geçmişte ciddi kısıtlamalarla karşı karşıya kalmıştı. Kanada, 2019-2020 döneminde Türkiye’ye yönelik askeri ihracat izinlerini sınırlandırmış, bu durum özellikle Türk insansız hava araçlarında kullanılan Kanada menşeli elektro-optik sistemlerin tedarikinde doğrudan etkisini göstermişti.
Uygulanan kısıtlamaların Ocak 2024 tarihi itibarıyla Kanada tarafından kaldırılması, lojistik ve teknik altyapıdaki tıkanıklıkların giderilmesinde ilk kritik eşik oldu. İmzalanan son mutabakat zaptı ise ambargo sonrası dönemi kurumsal bir zemine oturtarak şirketler arasındaki ticari engelleri kaldırmayı ve savunma tedarik hatlarında daha öngörülebilir bir hukuki yapı oluşturmayı amaçlıyor.
Tedarik Zinciri, Alt Sistem Kabiliyetleri ve Olası Çalışma Alanları
İmzalanan metin savunma sanayii ortaklıklarını geliştirmek adına genel bir çerçeve sunmakla birlikte, resmi makamlarca belirli bir silah sistemi, platform, ortak üretim projesi veya tedarik miktarına dair kesinleşmiş bir sözleşme duyurulmadı. Metinde spesifik bir bütçe veya teslimat takvimi bilgisi yer almıyor.
Gelecek dönemde firmaların karşılıklı değerlendirebileceği teknik uzmanlık ve sanayi kabiliyetleri ise kaynak veriler doğrultusunda şu alanlarda şekillenmektedir:
- Türkiye Sanayi Kabiliyetleri: İnsansız hava araçları, elektronik sistemler, askeri platformlar ve savunma teknolojileri.
- Kanada Sanayi Kabiliyetleri: Havacılık, sensörler, elektronik sistemler ve savunma teknolojileri.
- Ortak Hedefler: Şirketler arası ortaklıkların genişletilmesi, karşılıklı ihracat pazarlarının yaratılması ve NATO ittifakının savunma altyapısının güçlendirilmesi.
Anlaşmanın somut çıktılarının önümüzdeki süreçte özel şirketler ve kamu kurumları arasında imzalanacak alt sözleşmeler, ortak geliştirme projeleri ve tedarik protokolleriyle netleşmesi beklenmektedir.
İki ülke arasında kurumsal çerçevesi çizilen bu stratejik ortaklık, ilerleyen dönemde şirketler arası somut üretim sözleşmelerine ve ortak alt sistem projelerine nasıl yansıyacak?
