Biliyorsunuz son günlerde TUSAŞ, milli gururumuz KAAN’ın yeni prototiplerinin taksi testi videolarını peş peşe paylaştı. Sosyal medyada herkes bir şeyler yazıp çiziyor, coşku büyük ama biz işin biraz daha mühendislik mutfağına girelim istedim. Yaklaşık 10 yıllık meslek hayatımda, teorinin sahaya inmesinin ve o test süreçlerinin ne kadar sancılı ama bir o kadar da keyifli olduğunu çok iyi tecrübe ettim. Peki nedir bu taksi testi? Uçak niye direk havalanmıyor da yerde turluyor? Gelin makina ve sistem bazında biraz inceleyelim.
Taksi Testi Sadece Yerde Gitmek midir?
Dışarıdan bakınca “uçak tekerleklerin üzerinde ilerliyor işte” deyip geçmek çok kolay. Ama işin aslı öyle değil tabiki. Taksi testi dediğimiz olay, uçağın aerodinamik olmayan yer dinamiklerini, hidrolik ve pnömatik sistemlerini canlı canlı denemektir. Motor gücünü veriyorsunuz ve o devasa kütle ivmeleniyor.
Burda asıl izlenen şeyler şunlar: Frenleme sistemleri ne kadar stabil çalışıyor? Fren diski ve balatalarındaki termal yükler tasarım değerleri içinde kalıyor mu? (Biliyorsunuz Ansys Fluent gibi programlarda saatlerce o ısıl analizleri ve akışkanlar dinamiğini çözüyoruz ama sahada o sıcaklıkları canlı görmek başka bir heyecan). Tekerlek yönlendirme mekanizması pilotun milisaniyelik tepkilerine nasıl cevap veriyor? İniş takımlarına binen yük dengeli mi? Bunların hepsi bu testler sırasında toplanan sensör verileriyle ortaya çıkıyor.
Bilgisayar Ekranından Gerçek Hayata
Kağıt üzerinde veya CAD programında herşey mükemmel çalışabilir. Ama o asfalta teker değdiğinde, o devasa motorlar çalışıp titreşimi gövdeye verdiğinde malzemelerin ve rezonans frekanslarının nasıl davrandığına bakmak lazım. Yeni prototiplerde illaki bazı yapısal güncellemeler, iyileştirmeler yapılmıştır. Bu yüzden uçağın kendi itki sistemiyle, harici bir çekici araç olmadan pistte süzülmesi, içerideki tüm o alt sistemlerin birbiriyle sorunsuz konuştuğunun en büyük ispatıdır.
Bundan Sonra Bizi Ne Bekliyor?
Bu testler uçağın diliyle “ben uçmaya hazırım, mekanik kaslarımı ısıtıyorum” demektir. Zaten ilk prototipin uçuşlarındaki başarıyı hep beraber gördük. Şimdi bu yeni prototiplerle toplanacak veriler bizi nihai amaca, yani seri üretime götürücek. Hatalar, ufak tefek aksaklıklar test sırasında tabiki olucaktır, mühendisliğin doğasında zaten hata bulup çözmek var. Önemli olan o datayı toplayıp mekanik ve yazılımsal tasarımı mükemmelleştirmek.
Siz ne düşünüyorsunuz? Videoları izlerken sizin dikkatinizi çeken teknik bir detay oldu mu? Yorumlarda buluşalım, sitemizin forum kısmında bu konuyu bence biraz daha derinleştirebiliriz.
