Yeni bir iş teklifini değerlendirirken ya da mevcut bordronuzu incelerken aklınıza şu soru mutlaka gelmiştir: “Brüt maaşım bu kadarken neden elime bu kadar az geçiyor?” Bu sorunun cevabı aslında oldukça sistematik — ama bordro kalemlerini tek tek anlamak zaman alıyor.
Bu yazıda 2026 yılı güncel rakamlarıyla maaş kesintilerini mühendislik perspektifinden ele alıyoruz.
Brüt ve Net Maaş: Temel Fark
Brüt maaş, işverenin ödemeyi taahhüt ettiği tutardır. İş ilanlarında ve sözleşmelerde neredeyse her zaman brüt rakam yazılır. Net maaş ise bu tutardan yasal kesintiler düşüldükten sonra banka hesabınıza yatan gerçek paradır.
2026 yılı asgari ücret verileri bu farkı somutlaştırıyor: brüt 33.030 TL iken net 28.075,50 TL’ye düşüyor. Asgari ücrette toplam kesinti yaklaşık %15 oranında — ancak bu oran yalnızca asgari ücret için geçerli, çünkü asgari ücrete gelir ve damga vergisi istisnası uygulanıyor. Asgari ücretin üzerindeki maaşlarda kesinti oranı, gelir vergisi devreye girdiği için daha yükseğe çıkıyor. Peki bu kesintiler nereden geliyor?
Bordrodan Yapılan Temel Kesintiler
1. SGK Primi (İşçi Payı) — %14 Brüt maaşınızın %14’ü SGK işçi payı olarak kesilir. Bu kesinti emeklilik, sağlık sigortası ve iş kazası teminatı gibi sosyal güvenlik haklarınızı finanse eder. Kısacası bugün kesilen bu para, ileride size geri döner.
2. İşsizlik Sigortası Primi — %1 Brüt maaşın %1’i işsizlik sigortasına gider. İşten çıkarılmanız durumunda işsizlik maaşına hak kazanmanızı sağlayan fondur bu.
3. Gelir Vergisi Kümülatif olarak hesaplanan ve maaşınız arttıkça oranı yükselen dilimli bir vergidir. 2026 yılı için oranlar %15’ten başlayıp %40’a kadar çıkıyor (%15 – %20 – %27 – %35 – %40). Asgari ücretlilere gelir vergisi istisnası uygulandığından bu kesinti yalnızca asgari ücretin üzerindeki maaşlarda hissedilir hale gelir.
4. Damga Vergisi — binde 7,59 Asgari ücret tutarı damga vergisinden istisna olsa da, asgari ücretin üzerindeki maaşlarda brüt ücret üzerinden binde 7,59 oranında damga vergisi de kesilir. Mühendis maaşları genellikle asgari ücretin üzerinde olduğundan bu kalem de bordronuzda yer alır.
2026’nın Önemli Değişikliği: SGK Tavan Artışı
2026 yılında maaş hesaplamalarını doğrudan etkileyen önemli bir yapısal değişiklik oldu: SGK prim tavanı, brüt asgari ücretin 7,5 katından 9 katına yükseltildi. Bu da tavanın 297.270 TL’ye çıktığı anlamına geliyor (33.030 × 9).
Pratikte bu ne demek? 2025’te SGK primi tavanı brüt asgari ücretin 7,5 katı, yani yaklaşık 195.000 TL idi; bu tutarın üzerindeki kazanç kısmından SGK primi kesilmiyordu. 2026’da tavan yükseldiği için, brüt maaşı 195.000 TL’nin üzerinde olan çalışanlarda artık daha geniş bir dilimden SGK primi kesiliyor. Yüksek ücretli mühendisler ve yöneticiler için bu, net maaşta gözle görülür bir düşüş anlamına gelebilir.
Kendi Maaşınızı Hesaplamak İçin
Yukarıdaki oranlar genel bir çerçeve sunuyor; ancak gerçek bordro hesabı biraz daha karmaşık. Kümülatif vergi matrahı, medeni durum, engel indirimi gibi değişkenler net rakamı farklılaştırabiliyor. Brütten nete ya da netten brüte hızlıca maaş hesaplama yapmak isteyenler için ücretsiz online araçlar bu noktada işe yarıyor.
İşten Ayrılırken: Kıdem Tazminatı Hesabı
Maaş kalemlerini anlamak kadar önemli bir diğer konu da işten ayrılma veya çıkarılma durumunda hak ettiğiniz tazminattır. Çalışma süreniz, brüt maaşınız ve ayrılış şekliniz tazminat tutarını doğrudan etkiliyor. Bu değişkenlerin fazlalığı nedeniyle sonucu zihinsel olarak hesaplamak oldukça güç — bu tür durumlarda kıdem tazminatını hesaplayabilirsiniz şeklinde çalışan araçlardan yararlanmak süreci ciddi ölçüde kolaylaştırıyor.
Sonuç
Maaş kesintileri karmaşık görünse de mantığı basit: bir kısmı sizin sosyal güvenlik haklarınıza dönüyor, bir kısmı vergi sistemine gidiyor. Asıl önemli olan bu kalemleri bilmek ve iş teklifi değerlendirmelerinde brüt rakama değil, net rakama odaklanmak.
Özellikle yeni mezunlar için not: mülakata gitmeden önce teklif edilen brüt maaşın net karşılığını hesaplayın. Maaş, tazminat ve daha pek çok finansal hesaplama için Kolay Hesaplasana’yı yer imlerinize ekleyebilirsiniz — kayıt gerektirmiyor, tamamen ücretsiz.
