Türkiye otomotiv sektörü, Togg’un ardından yüzde 100 yerli sermayeli yeni bir binek otomobil markasının doğumuna şahitlik ediyor. Sanayideki tecrübesiyle bilinen HABAŞ, hem binek hem de ticari araç üretimini kapsayan 1 milyar avroluk devasa bir yatırım planıyla sahaya inmiş durumda. Bu yatırım, yalnızca yeni bir yerli marka oluşturmakla kalmıyor, aynı zamanda atıl kalmış sanayi tesislerinin geri kazandırılması ve küresel tasarım standartlarının yerli mühendislikle harmanlanması açısından kritik bir örnek sunuyor. Projenin ilk binek otomobilinin bu yılın sonuna kadar tanıtılması hedefleniyor.
Honda Mirasından Yerli Üretim Üssüne: Gebze Fabrikasındaki Dönüşüm
Otomotiv üretiminde sıfırdan tesis kurmak yerine mevcut altyapıyı optimize etmek, yatırım geri dönüş süresi (ROI) açısından en rasyonel mühendislik yaklaşımlarından biridir. HABAŞ da bu stratejiyi izleyerek binek araç üretim merkezini, 2021 yılında devraldığı Gebze’deki eski Honda fabrikası olarak konumlandırdı.
Üretim Kapasitesi ve Ekipman Entegrasyonu
Fabrikanın dönüşüm sürecinde dikkat çeken teknik adımları şu şekilde sıralayabiliriz:
- Ekipman Entegrasyonu: Honda’nın İngiltere’de kapatılan fabrikasındaki kritik üretim ekipmanları sökülerek Gebze’deki tesise taşındı ve hatlara entegre edildi.
- Kapasite Ölçekleme: Gebze’deki eski fabrikadaki otomobil üretim kapasitesinin yıllık 75 bin adede yükseltilmesi hedefleniyor.
- Yerleşim Planı: Binek araç üretim süreçleri tamamen Gebze’de yürütülürken, ticari araç üretiminin Manisa’daki yeni bir tesise kaydırılması lojistik ve üretim hattı esnekliği sağlıyor.
Tek Platformda Üç Farklı Tahrik Sistemi: Güç Seçeneklerinin Teknik Analizi
HABAŞ’ın binek araç pazarındaki ilk hamlesi, doğrudan tam elektrikli bataryalı araçlar (BEV) üretmek yerine geçiş dönemi teknolojilerine odaklanmak yönünde oldu. İlk aşamada sunulacak olan sedan ve crossover modellerinde üç farklı güç seçeneği bulunacak.
Üretim hattının esnekliğini ve motor teknolojilerini şu şekilde karşılaştırabiliriz:
| Araç Sınıfı / Modeller | Tahrik Sistemi Alternatifleri | Hedeflenen Yıllık Üretim | Üretim Tesisi |
|---|---|---|---|
| Sedan ve Crossover | Benzinli, Hibrit, Plug-in Hibrit (Fişli) | 75.000 Adet (Maksimum Kapasite) | Gebze Fabrikası |
| Çekici ve Ağır Vasıta | Dizel, %100 Elektrikli Şasi | Tamamlanan İlk Prototipler | Manisa OSB Fabrikası |
Mühendislik perspektifinden bakıldığında; benzinli, hibrit ve şarj edilebilir hibrit (plug-in) motor seçeneklerinin aynı montaj hattından çıkması, esnek imalat sistemlerinin (FMS) üst seviyede uygulanmasını gerektirir. Tam elektrikli araçlara geçişin zamana yayılması, pazardaki menzil endişelerini adreslerken üretim hattının devreye alınma risklerini de azaltıyor.
Tasarım Ofisinde Küresel Deneyim: Frank Stephenson Etkisi
Bir otomobilin mühendislik kalitesi kadar aerodinamik kararlılığı ve görsel kimliği de pazar başarısını doğrudan belirler. HABAŞ, bu kritik süreci yönetmek adına BMW, Ferrari ve McLaren gibi dünya devlerinin tasarımlarında imzası bulunan dünyaca ünlü Frank Stephenson ve ekibiyle el sıkıştı.
Stephenson’ın çocukluk yıllarının bir kısmını İstanbul’da geçirmiş olması ve Türkçe bilmesi, projenin tasarım ekibi ile yerli üretim mühendisleri arasındaki iletişimi güçlendiren kültürel bir köprü kuruyor. Stephenson ve ekibi projenin şu aşamalarında aktif rol oynamaktadır:
- Tasarım Dili Geliştirme: Yeni markanın karakteristik hatlarının ve aerodinamik gövde yapısının oluşturulması.
- Mühendislik Desteği: Tasarımın şasi ve yürüyen aksam geometrisiyle uyumlu şekilde optimize edilmesi.
- Kil Modelleme: Araçların rüzgar tüneli testleri öncesinde fiziksel formunun çıkarılması ve aerodinamik detayların milimetrik olarak şekillendirilmesi.
Manisa OSB’de SteelPower ile Ağır Sanayi Altyapısı
HABAŞ’ın otomotiv yatırımı yalnızca binek araç segmentiyle sınırlı kalmıyor. Şirket, ağır sanayi ve lojistik sektörüne yönelik ticari araç üretim adımlarını Manisa OSB’deki yeni fabrikasında yürütüyor.
Burada, binek araç segmentinden farklı olarak tamamen elektrikli tahrik sistemlerine de yer verilmiştir. Şirket, SteelPower markası altında dizel ve %100 elektrikli şasi mimarisine sahip olan çekici ve ağır hizmet kamyonlarının üretim süreçlerini tamamlamış durumdadır. Bu durum, şirketin ağır ticari tarafta edindiği elektrikli güç aktarma organları tecrübesini, ilerleyen yıllarda binek modellere de entegre edebileceğinin en büyük teknik göstergesidir.
Aynı montaj hattından hem benzinli içten yanmalı motorların hem de karmaşık plug-in hibrit batarya paketleri ile elektrik motorlarının çıkacak olması, üretim ve montaj hattı dengelenmesi (assembly line balancing) açısından büyük bir optimizasyon zorluğu doğurmaktadır. Fabrikanın yıllık 75 bin adetlik kapasiteye ulaşabilmesi için bu proseslerin hatasız kurgulanması şarttır.
Peki, binek araçlarda tam elektrikli platform yerine benzinli, hibrit ve plug-in hibrit seçeneklerinin bir arada sunulduğu bu çoklu geçiş stratejisi, Togg’un doğrudan %100 elektrikli konumlandırmasıyla karşılaştırıldığında Türkiye ve Avrupa pazarlarındaki rekabet gücünü nasıl etkileyecektir?
