Geçenlerde posta kutuma düşen Susam Bülteni’nden gelen bir maili okurken aklıma takıldı. Sürekli sağda solda “Endüstri 4.0, karanlık fabrikalar, otomasyon” falan diyoruz da, işin rakamsal boyutu gerçekten ne alemde? Herkes bu işin edebiyatını yapıyor ama fabrikalara, üretim hatlarına inince durum ne? Hazır bültende çok güzel ve güncel veriler varken, bide buna yakından bakalım istedim.
Dünya genelinde çalışan endüstriyel robot sayısı 2024 yılı itibariyle 4,66 milyona dayanmış durumda. Dile kolay… Eskiden sadece bilim kurgu filmlerinde yada belgesellerde gördüğümüz o devasa robot kollar, artık üretim bantlarının vazgeçilmez bir parçası. Peki bu robotları en çok kim kullanıyor, biz bu yarışın neresindeyiz?
Kurulumlarda Zirve Yine Belli: Çin Almış Başını Gidiyor
Sadece 2024 yılında dünya çapında 431 bin civarı yeni endüstriyel robot devreye alınmış. Ama asıl ilginç olan kısım şu; bu koca pastanın %80’ini sadece beş ülke yiyor. Çin, Japonya, ABD, Güney Kore ve Almanya.
Özellikle Çin olayı epey abartmış durumda dostlar. 2013’ten beri pazarın hakimiydiler zaten ama 2024’te kurulan tüm robotların %54’ü tek başına Çin’de kurulmuş. Şöyle düşünün; bugün dünyada üretilip fabrikaya sokulan her iki yeni robottan biri Çin’de iş başı yapıyor. Adamlar 2 milyonu aşan faal robot sayısıyla dünya stokunun neredeyse yarısını (%43) ellerinde tutuyorlar.
Sayı Herşey Demek Değil: Robot Yoğunluğu
Tabi olaya sadece “kimin daha çok robotu var” diye bakmak biraz yanıltıcı olabiliyor. Sonuçta Çin’in nüfusu ve iş gücü devasa boyutlarda. Burada asıl önemli metrik “Robot Yoğunluğu”. Yani imalat sektöründe çalışan her 10 bin kişiye kaç robot düşüyor? Ülkelerin otomasyon seviyesini asıl bu rakam ele veriyor.
İşte burada tablo epey değişiyor. Güney Kore 10 bin çalışana düşen 1.220 robotla liderliği kimseye bırakmıyor. Yani fabrikalarında insan-makina entegrasyonunu inanılmaz bir seviyeye getirmişler. Onu küçük bir ülke olmasına rağmen yüksek otomasyona sahip Singapur (818 robot), Almanya (449) ve Japonya (446) izliyor.
İşin garibi, robot sayısında dünyayı ezen Çin, burada epey gerilerde kalıyor (166 robot). Yani makina sayısı çok evet, ama işçi sayısı o kadar devasa ki, yoğunluk düşük kalıyor. ABD’de ise durum tam tersi. Yıllık robot kurulumlarında ABD’nin rakamları son yıllarda düşüş eğiliminde olsa da, yoğunluk bakımından (307 robot) Çin’i neredeyse ikiye katlıyorlar. Kısacası Amerika daha “akıllıca” ve yoğun bir otomasyon kurmuş, Çin ise sürümden kazanıyor diyebiliriz.
Peki Ya Biz? Türkiye’nin Durumu Ne Alemde?
Bizde de durumlar aslında kendi çapımızda fena gitmiyor. 2023’te kurduğumuz yeni robot sayısını %15 artırıp 4.429’a çıkarmışız ve dünyadaki en büyük 11. pazar olmuşuz. Toplam çalışan robot sayımız da 26 binleri geçmiş. Ama… Evet, o meşhur “ama” geliyor.
Robot yoğunluğuna baktığımızda Türkiye’de 10 bin çalışana sadece 43 robot düşüyor. Dünya ortalamasının (132) epey altında kalmışız maalesef. Bu rakam, fabrikalarımızda ve atölyelerimizde hala insan gücüne ne kadar fazla dayalı çalıştığımızın çok net bir göstergesi. Tabi yüksek mühendislik gerektiren otomasyon sistemlerine geçişin ciddi bir yatırım maliyeti var, yerel üreticimiz için bunu da göz ardı etmemek lazım. Yine de gidecek çok yolumuz olduğu kesin.
Hangi Sektörler Başrolde?
Tahmin etmesi çokta zor değil aslında. Yeni kurulan robotların %24’ü elektrik-elektronik, %23’ü ise otomotiv sektörüne gitmiş. Zaten otomotiv üretim hatlarındaki o devasa kaynak robotlarını veya ince işçilik yapan montaj kollarını gözünüzün önüne getirirseniz durum daha iyi anlaşılır. Metal ve makina sektörü de %16 ile üçüncü sırada yer alıyor. Plastik, kimya ve gıda sektörü biraz daha geriden geliyor ama onlarda yavaş yavaş otomasyona ısınıyorlar.
Özetle, Susam Bülteni’nin Uluslararası Robotik Federasyonu (IFR) verilerinden derlediği bu rakamlar bize gösteriyorki, otomasyon treni hızla yol almaya devam ediyor. Üretimde verimliliği ve kaliteyi yakalamak istiyorsak, bizim de bu trene sadece izleyici olarak değil, aktif oyuncu olarak dahil olmamız şart.
Kaynak: Susam Bülten
